Opublikowano w kategorii: Bez kategorii

Wiadomości Ziemiańskie-Wspomnienie o Pawle Czartoryskim

Wspomnienia o Pawle Czartoryskim

 

Ukazał się tom wspomnień zatytułowany „Nadejdzie dzień. Wspomnienia o Pawle Czartoryskim” opracowany pod redakcją Ireny Bylickiej, Bogny J. Obidzińskiej i Marii Czartoryskiej.  Ta starannie wydana przez oficynę Semper (Warszawa 2012) publikacja poświęcona jest osobie i dziełu prof. dr hab. Pawła Czartoryskiego (1924 – 1999), syna ks. Włodzimierza Czartoryskiego i Zofii z hr. Tyszkiewiczów. Na książkę składa się 44 osobistych wspomnień o tym wybitnym prawniku i historyku nauki, wydawcy „Dzieł wszystkich Mikołaja Kopernika” oraz animatorze życia opozycyjnego w czasach PRL,  uczestniku ze strony „Solidarności” obrad Okrągłego Stołu oraz założycielu polskiego komitetu Towarzystwa Szkół Zjednoczonego Świata (United World Colleges).

Wśród autorów wspomnień są bliżsi i dalsi krewni, przyjaciele z różnych etapów życia, współpracownicy naukowi, współpracownicy z organizacji i ruchów społecznych, a także uczniowie i wychowankowie w kraju i za granicą.  Stąd też, przedmiotem wspomnień są zarówno wydarzenia prywatne – które miały istotną rolę w kształtowaniu się osobowości i działalności Profesora – jak i praca zawodowa i dorobek naukowy, społeczny, sportowy a nawet artystyczny. Autorzy – a w ich gronie między innymi Izabela Dzieduszycka, Zygmunt Tyszkiewicz, Maria Czartoryska, Elżbieta Cielecka, abp Ignacy Tokarczuk, Krzysztof Kozłowski, Jerzy Kłoczowski, Andrzej Wielowieyski,  ks. Roman Indrzejczyk, Barbara Fatyga, Edward Poniński – o Pawle Czartoryskim piszą osobiście. Kolejne rozdziały reprezentują rozmaite style wypowiedzi – od podsumowań faktograficznych opartych na odniesieniach do literatury naukowej (np. prof. prof. Zofia Włodek, Jacek Soszyński), poprzez historyzujący „rzut okiem” na epokę i szereg wydarzeń, w których Profesor brał udział (np. Zygmunt Skórzyński, Jakub Wygnański, Leszek Łącki), poprzez gawędy (m.in. Jerzy Strzelecki, Janina Zawadowska) po osobiste wspomnienia o nacechowaniu literacko-refleksyjnym (np. pp. Marguerite de Werszowec Rey, Irena Veisaite, Agnieszka Jackowska), a także teksty zawierające po trochu z cech wszystkich powyższych. 

Wartość publikacji jest dwojaka: pod względem treści zbiór jest rejestrem niezwykle ważnego i rozległego wątku historii Polski XX wieku – nieodkrytego dotąd w należytym zakresie. Rola i dzieje arystokracji polskiej oraz ziemiaństwa w XX wieku przedstawiane są w ostatnio wydawanych pracach głównie w odniesieniu do jej losów wojennych lub emigracyjnych.  Na tym tle opisana tu historia życia i działalności prof. Pawła Czartoryskiego w Polsce jest jednym z nielicznych wyjątków, miarą i naturą zupełnie odstając od znanych przykładów.  Po wtóre, pod względem swojej mozaikowej formy książka jest zapisem charakteru i stylu bycia środowiska arystokratyczno-ziemiańskiego, a właściwie szeregu środowisk zahaczających o siebie i razem tworzących bogatą sieć społeczną, wiązaną przez osobę prof. Pawła Czartoryskiego.

Wspomnienia ilustrowane są fotografiami oraz kopiami fragmentów listów i innych memorabiliów pochodzącymi z archiwów Rodziny, Przyjaciół oraz kilku instytucji, które współtworzył prof. Paweł Czartoryski.  Publikacja opatrzona jest także bibliografią prac Pawła Czartoryskiego, indeksem osób i biogramami autorów. Ta cenna książka świadczy o zaangażowaniu społecznym, naukowym, kulturowym przedstawicieli środowiska arystokratycznego i ziemiańskiego w polskie życie publiczne w jakże trudnych czasach. Dodatkowo podejmuje ciągle żywo dyskutowany problem możliwości działania „bz” w czasach PRL i stosunku władz komunistycznych do rodzin noszących historyczne nazwiska i na trwałe wpisanych w dzieje Rzeczpospolitej.

Książka był promowana podczas specjalnego wieczoru z udziałem przedstawicieli rodziny, przyjaciół, współpracowników i uczniów w „Tarabuku” na Powiślu w Warszawie 12 listopada 2012 roku.

                                                                                         Jan Maria Jackowski   

Źródło: Wiadomości Ziemiańskie nr 52 Zima 2012