Opublikowano w kategorii: Aktualności

Aktualności

W Senacie RP – punkt porządku obrad: ustawa o inwestycjach w zakresie budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 – Oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku

Senator Sprawozdawca Jan Maria Jackowski:

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Panie Pośle!

Zwracam się do posła Kazimierza Smolińskiego, przedstawiciela wnioskodawców, który jest obecny na naszych obradach.

Szanowni Państwo!

W imieniu Komisji Kultury i Środków Przekazu mam zaszczyt przedstawić Wysokiej Izbie sprawozdanie o ustawie zawartej w druku nr 1224, dotyczącej budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 – Oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Chciałbym na wstępie zaznaczyć, że jeżeli chodzi o Westerplatte, to można powiedzieć, że mamy do czynienia z takim narodowym historycznym sanktuarium, ponieważ – jak wskazują badania, na które powoływano się podczas posiedzenia Komisji Kultury i Środków Przekazu – obok Auschwitz-Birkenau Westerplatte Polakom powszechnie kojarzy się jako drugie najważniejsze miejsce związane z tragedią II wojny światowej. Na to, że było to miejsce szczególne, wskazuje również historia tego miejsca. Ja przypomnę, że kilka godzin temu procedowaliśmy uchwałę dotyczącą setnej rocznicy podpisania traktatu wersalskiego i mówiliśmy o tym, że m.in. właśnie delegat rządu polskiego w roku 1919, był to pan Mieczysław Jałowiecki, wykupił Westerplatte z rąk niemieckich, a więc jeszcze w czasie, gdy nie była w pełni ustabilizowana sytuacja Pomorza jako granicy Polski.

Przypomnę również, że na Westerplatte w latach 1964–1966, a więc w zupełnie innych realiach ustrojowych, został zbudowany słynny pomnik, który jest ikoną tego miejsca. Pracował nad tym pomnikiem i nad koncepcją zagospodarowania przestrzennego tego miejsca pan prof. Adam Haupt wraz z innymi twórcami. Symbolika tego miejsca… Jest tam przedstawiony bagnet odwrócony, wbity w 20-metrowy kopiec, który jest tam pomieszczony. W koncepcji pana prof. Haupta była również budowa specjalnego pawilonu, który miałby być częścią muzealną, pokazującą historię tego miejsca. Jak wiemy, ta koncepcja do dnia dzisiejszego nie została zrealizowana.

Wobec głosów, jakie się pojawiały, chociażby w związku ze zbliżającą się osiemdziesiątą rocznicą wybuchu II wojny światowej, coraz powszechniejszy jest postulat, aby w sposób odpowiedni uczcić to miejsce, tak aby każdy, kto odwiedza Gdańsk, bez względu na to, czy jest Polakiem, czy jest cudzoziemcem, skądkolwiek przybywa, w sposób jasny, poglądowy mógł się zapoznać z tym miejscem jako symbolem wybuchu II wojny światowej. To dotyczy nie tylko naszej narodowej historii, ale również historii Europy i historii świata.

I stąd, tak motywował to na posiedzeniu komisji poseł sprawozdawca, konieczność wprowadzenia tej ustawy, ustawy, która porządkowałaby te sprawy i przyspieszyłaby proces realizacji zadania, jakim jest budowa muzeum plenerowego na półwyspie Westerplatte.

Ta ustawa… Jej celem jest usprawnienie przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie budowy Muzeum Westerplatte i Wojny 1939 – Oddziału Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.

Przedmiotowa inwestycja w świetle ustawy ma być realizowana przede wszystkim ze względu na interes publiczny, jakim jest upowszechnienie wiedzy o bohaterskiej obronie Westerplatte we wrześniu 1939 r. oraz zapewnienie ochrony, utrzymania i rewaloryzacji zespołu obiektów architektury militarnej znajdujących się na tym terenie. Budowa muzeum będzie realizowana w szczególności ze środków budżetu państwa.

Aby umożliwić osiągnięcie tego celu, ustawa określa zasady, warunki i tryb przygotowania oraz realizacji inwestycji w zakresie budowy muzeum, a także organy właściwe w sprawach przygotowania i realizacji tych inwestycji.

Ponadto wprowadzane przepisy mają regulować postępowanie poprzedzające rozpoczęcie inwestycji, nabycie tytułu prawnego do nieruchomości i realizację inwestycji w zakresie budowy muzeum oraz postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne przy realizacji inwestycji w tym zakresie.

W myśl ustawy inwestorem ma być Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, a organem powołanym do wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie budowy muzeum będzie wojewoda pomorski.

Ustawa ma charakter jednostkowej i szczególnej regulacji normującej przygotowanie i wykonanie inwestycji związanych z konkretnym przedsięwzięciem, jakim jest budowa muzeum. Wzorowana jest na wcześniejszych specustawach, a zwłaszcza ustawie z dnia 24 kwietnia 2009 r. o inwestycjach w zakresie terminalu regazyfikacyjnego skroplonego gazu ziemnego w Świnoujściu oraz ustawie z dnia 24 lutego 2017 r. o inwestycjach w zakresie budowy drogi wodnej łączącej Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską, i wprowadza liczne rozwiązania o charakterze szczególnym, umożliwiające sprawną realizację planowanych inwestycji w zakresie budowy muzeum. Do rozwiązań, które mają temu służyć, należy… Tu jest wiele takich szczegółowych rozwiązań. Nie będę już tutaj streszczał całości ustawy.

Dlaczego ta ustawa zdaniem wnioskodawców jest potrzebna? Oczywiście, że realizacja takiego przedsięwzięcia byłaby możliwa w reżimie dotychczasowych przepisów, zwłaszcza ustawy o gospodarce nieruchomościami z 2009 r., w której określa się tryb wywłaszczania na cele publiczne. Ale cała procedura związana z przeprowadzeniem tego projektu w świetle obecnie obowiązujących przepisów byłaby rozłożona na lata, nie byłoby możliwe sprawne i szybkie przeprowadzenie tej inwestycji. A wnioskodawcom tej ustawy przyświecał właśnie taki cel, aby realizacja muzeum plenerowego na półwyspie Westerplatte nastąpiła w możliwie najkrótszym terminie.

Podczas posiedzenia komisji odbyła się taka dość burzliwa debata na omawiany tu temat. Sądzę – to jest moja opinia – że emocje, które ta ustawa wywołuje, są zupełnie niepotrzebne, ponieważ cel jest powszechnie akceptowany. No, chyba nie ma w Senacie nikogo, kto kwestionowałby konieczność właściwego upamiętnienia tego szczególnego miejsca. Trzeba też zwrócić uwagę na to, że – o czym opinia publiczna może nie do końca wie – znaczna część tego terenu jest w tej chwili w rękach Skarbu Państwa. Ona jest częściowo zarządzana przez prezydenta miasta Gdańska, który jako starosta wykonuje uprawnienia zarządzania terenami Skarbu Państwa. W sensie notarialnym i formalnym 15% obszaru półwyspu jest częścią czy własnością miasta Gdańska. Tylko tak się składa, że właśnie te 15% powierzchni ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia dziedzictwa historycznego związanego z upamiętnieniem wydarzeń z 1–7 września 1939 r.

Warto też zwrócić uwagę na to, że w mediach właśnie toczy się dyskusja o tym, jakoby była to jakaś forma ingerencji w sprawy samorządu. No, tutaj nie mamy do czynienia z tego typu sytuacją, a przynajmniej tak wynikało z wyjaśnień w trakcie dyskusji, choć były też głosy przeciwne – od razu to mówię. Wynika to z tego, że jak najbardziej cel, jakim jest zwiększenie możliwości realizacji inwestycji, leży również w interesie samorządu gdańskiego. Przecież ta ustawa nie zmienia tego, że Westerplatte jest częścią administracyjną miasta Gdańska i w związku z tym w pewnym sensie jest wizytówką miasta, które ma tak bogatą, piękną, ponadtysiącletnią historię, z której gdańszczanie są, jak najbardziej słusznie, dumni.

Z tego punktu widzenia wypowiedzi podczas posiedzenia komisji… Był pan minister Sellin, który reprezentował rząd, przedstawiał opinię rządu w przedmiotowej sprawie, była również pani prezydent Gdańska ze swoimi współpracownikami, która przedstawiała swoje racje, dość powszechnie znane z mediów. Była też dość długa dyskusja i w toku tej dyskusji zgłoszonych przez pana senatora Czesława Ryszkę zostało 7 poprawek, które doprecyzowały… One nie wpływają na filozofię samej ustawy i nie zmieniają jej celu, niemniej usprawniają proces podejmowania decyzji przy realizacji tej inwestycji. Część terenów jest np. administrowana czy zarządzana przez Ministerstwo Obrony Narodowej i w związku z tym, żeby to wyjaśnić i uwzględnić racje Ministerstwa Obrony Narodowej, potrzebna była stosowna poprawka. To również jest kwestia statusu dróg wewnętrznych znajdujących się na terenie półwyspu. Były też bodajże, o ile dobrze pamiętam, 2 poprawki legislacyjne, poprawki o charakterze językowym, legislacyjnym. I tych 7 poprawek zostało przyjętych podczas naszego wczorajszego posiedzenia.

W głosowaniu finalnym za ustawą wraz z przyjętymi poprawkami głosowało 7 senatorów, przeciw było 5 senatorów. Dziękuję

Źródło: Senat RP